INSTYTUT ZDROWIA
MEDICALL
ul. Wojska Polskiego 77
97-300 Piotrków Trybunalski


pon.-pt.:
8.00-21.00
  • 662 107 803
    rejestracja ogólna
    rejestracja poradni specjalistycznych
  • 662 105 641
    rejestracja stomatologiczna
  • 784 944 930
    rehabilitacja / RTG
  • 602 627 369
    662 035 199
    Zakład opiekuńczo leczniczy
  • 44 649 77 24
    sekretariat
  • 696 721 214
    medycyna estetyczna i dietetyka

Reumatoidalne zapalenie stawów

  • Nasze usługi
  • Nasi lekarze
  • Biuletyn
  • Strefa wiedzy

Reumatoidalne zapalenie stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów - RZS, dawne nazwy: gościec przewlekle postępujący, artretyzm – choroba reumatyczna o charakterze zapalnym i przewlekłym oraz podłożu autoimmunologicznym.
RZS jest układową chorobą tkanki łącznej, która charakteryzuje się nieswoistym, symetrycznym zapaleniem stawów (dotyczącym głównie małych i średnich stawów), zmianami pozastawowymi i powikłaniami układowymi. Przebiega z okresami remisji i zaostrzeń. Prowadzi do destrukcji stawów, ich zniekształcenia, przykurczów i upośledzenia funkcji, a ostatecznie bywa najczęstszą przyczyną niepełnosprawności, postępującego inwalidztwa i przedwczesnej śmierci.

Klasyfikacja

Przebieg kliniczny stanowi podstawę do wyodrębnienia trzech typów choroby:
  • typ I: z samoistną remisją (5-20%) – łagodny przebieg, rzadkie występowanie czynnika reumatoidalnego, dobra odpowiedź organizmu na leczenie, możliwa remisja choroby;
  • typ II: z łagodnym postępem choroby (5-20%) – stały, powolny postęp zmian stawowych, słabsza odpowiedź na leki modyfikujące przebieg choroby;
  • typ III: z progresją choroby mimo leczenia (60-90%) – ciężki przebieg choroby, znaczny wpływ czynnika reumatoidalnego od początku schorzenia, ograniczona odpowiedź na tradycyjne środki modyfikujące, stała i szybka progresja zmian zapalnych, postępująca redukcja stawów, szybki rozwój niepełnosprawności i inwalidztwa.
​Epidemiologia

Choroba ta trzy razy częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn. Szczyt zachorowalności przypada na 4. i 5. dekadę życia (35-50 rok życia), a częstotliwość występowania RZS wzrasta wraz z wiekiem.

Patogeneza

Choroba zajmuje zwykle stawy mniej obciążone (stawy palców, nadgarstków, łokci). Proces zapalny w pierwszej kolejności dotyczy błony maziowej stawów, która ulega pogrubieniu, obrzękowi, czasem przekrwieniu. Zmiany powyższe można obserwować w badaniu USG. W błonie maziowej powstają następnie nacieki limfocytów i komórek plazmatycznych. Ostatnim etapem zmian chorobowych jest upośledzenie ruchomości stawów wskutek zniekształceń zwiększających odczucia bólowe. Pogrubiona błona powoduje ograniczenie ruchomości stawu. W przebiegu choroby występuje początkowo osteopenia (później osteoporoza - szczególnie okołostawowa) oraz nadżerki nasad kostnych. Poprzez zmniejszenie zakresu ruchomości stawów, dochodzi do zaniku mięśni w okolicy zmienionego chorobowo stawu.

Objawy i przebieg

Pierwszymi ogólnymi objawami RZS są uczucie znużenia, pocenie się, lekki stan podgorączkowy, a także zmniejszenie apetytu i utrata wagi. We wczesnym etapie choroby mogą również wystąpić zaburzenia ukrwienia palców, ich nadwrażliwość na zimno, uczucie „obumierania”, rozgrzania i zaczerwienienia okolic stawowych, mrowienia i drętwienia rąk.

W przebiegu RZS stwierdza się najczęściej symetryczne zapalenie stawów rąk:
  • śródręczno-paliczkowych,
  • międzypaliczkowych bliższych.
Występuje ból i obrzęk zajętych stawów z ograniczeniem ich ruchomości. Charakterystycznym objawem jest sztywność poranna stawów, ustępująca stopniowo podczas ruchu. Jest to silny ból stawów oraz ich sztywność i obrzęk, które uniemożliwiają wykonywanie nawet najprostszych czynności, takich jak mycie, ubieranie czy swobodne poruszanie się. Syndrom ten powoduje uczucie silnej bolesności przy próbie ściśnięcia dłoni i ograniczenie możliwości ruchu. Długość trwania sztywności zależy od nasilenia procesu zapalnego- może trwać od kilku minut do kilkunastu godzin. Wcześnie dochodzi do zaników mięśni międzykostnych, glistowatych i mięśni kłębu kciuka. Maleje siła mięśni, siła i pewność chwytu dłoni. Często występuje zajęcie ścięgien i pochewek ścięgnistych. Uszkodzenie stawu i aparatu więzadłowego powoduje charakterystyczne odgięcie łokciowe (ulnaryzację) palców ręki, podwichnięcie dłoniowe paliczków dalszych, zmiany typu "łabędziej szyjki" i "palca butonierkowego", może dojść do przeprostów. Powikłaniem może być również powstanie torbieli Bakera.

Ważnym objawem reumatoidalnego zapalenia stawów są guzki reumatoidalne, czyli twarde, niebolesne zgrubienia, występujące najczęściej w tkance podskórne (mogą też pojawić się w narządach wewnętrznych, jak płuca, serce czy nerki). Charakterystyczne dla RZS w zaawansowanych stadiach rozwoju są dystrofie mięśniowe. Dochodzi wtedy także do deformacji stawów międzypaliczkowych, wysięków w stawach łokciowych, uszkodzenia stawów biodrowych, rdzenia kręgowego i korzeni nerwowych. Skóra w miejscach dotkniętych zmianami chorobowymi jest chłodna, wilgotna i ścieńczała.

Zaawansowanie

Wyróżniamy 4 okresy choroby według Steinbrockera:
  • okres I – wczesny - w badaniu RTG widoczne obrzęki tkanek miękkich, niewielkie zwężenie szpar stawowych, osteoporoza przynasadowa, , ból, obrzęk, pogrubienie zarysu stawów, sztywność poranna;
  • okres II - zmiany umiarkowane – w/w objawy plus zmiany okołostawowe: zaniki mięśniowe, głównie mięśni międzykostnych, mięśni glistowatych ręki, mięśni czworogłowych uda, ruchomość ograniczona, w RTG wyraźna osteoporoza, mogą być pierwsze objawy uszkodzenia chrząstki, wyraźne zwężenie szpar stawowych, w częściach przynasadowych kości widoczne geody zapalne oraz pojedyncze nadżerki na powierzchniach stawowych.

powrót